Płyty

Doznanie promieniotwórczych impresji

–
22 października 2026
Być może ryzykownym krokiem jest nadanie nowej formy dźwiękowym szkicom. Dla prawdziwych wizjonerów nie ma jednak rzeczy niemożliwych. Takie wyzwanie podjęli zatem wokalista oraz multiinstrumentalista Konrad Januszek, a także malarz i muzyk Szaweł Płóciennik, którzy postanowili rozwinąć pomysły, zarejestrowane przez zmarłego 8 lat temu Roberta Brylewskiego. Stali czytelnicy mojego bloga wiedzą, jak ważną dla mnie postacią jest Robert Brylewski i jego dzieła, dlatego ochoczo posłuchałam tych niezwykle pięknych i ulotnych impresji, zamieszczonych na płycie, świetliście zatytułowanej Promieniotwórczość. Niczym w prawdziwym słuchowisku, wokalno-instrumentalne pejzaże łączą się tu z wypowiedziami Roberta Brylewskiego, Sławka Gołaszewskiego, jak również fragmentami kultowych polskich filmów.

Spowity całą paletą przestrzennych krajobrazów album Promieniotwórczość projektu Beat Culture rozpoczyna kompozycja Ziemia. Stałemu, perkusyjnemu pulsowi początkowo wtórują na wskroś orientalne, bowiem oparte na półtonach, płaszczyzny gitary, które z czasem ustępują miejsca pogodniejszym motywom. Swoiście rozproszone i urzekające liryzmem wielogłosy wokalne okalają dostojne, repetowane dźwięki oraz śpiewne, katarynkowe tercje. Ascetyczną warstwę słowną kreują nośne szlagworty, takie jak: „przez otwartą ziemię zobaczyłem ziemię”. Z gąszczu instrumentalnych warstw łapczywie wyławiam motoryczne, przesiąknięte metalicznością akordy gitary akustycznej. Nie brakuje też iście bluesowych płaszczyzn gitary elektrycznej w wysokim rejestrze, wspartych mglistą poświatą klawiszy. Transowy puls piosenki W dolinie sprzyja refrenicznej złotej myśli: „taki jest stan naszego ducha, jaka jest nasza kultura”, otoczonej mrokiem półtonowych motywów. Oszczędnej w środkach linii melodycznej niejednokrotnie towarzyszą jaskrawe, perkusyjne klekoty. W pewnej chwili wokalne frazy kwituje wypowiedź Roberta Brylewskiego, iż każde działanie bez kultury będzie porażką. Gęstą aurę brzmieniową gdzieniegdzie ozdabia melodica, pełna chrapliwej melancholii i gracji. Wyróżnikiem piosenki Przywileje są perkusyjne szmery, okalające partię wokalną, złożoną ze śpiewnej, sekundowo-tercjowej zadumy. Tym razem poetyckie szlagworty stanowią skłaniające do refleksji pytania, na czele ze słynnymi słowy: „jak tam twoja gra, kto przewagę ma”, będącymi cytatem ze Świętego szczytu zespołu Kryzys. Zresztą salwę pytań słychać już na samym początku utworu, gdy rozbrzmiewają cytaty z filmu Gadające głowy w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego, takie jak: „kim Ty właściwie jesteś”. Zawieszam ponadto ucho na chrapliwych akordach gitary elektrycznej oraz frywolnej wokalizie na sylabie „aj”. Za niezwykle wzruszający początek utworu Guru odpowiada głęboki głos Sławka Gołaszewskiego – filozofa, czarodzieja słów, wręcz człowieka z innego świata, którego od kilku lat również niestety nie ma już wśród nas. Przystępne, odrobinę kostropate pejzaże instrumentalne współgrają z błagalnymi okrzykami: „daj drugie serce, bym czuł więcej”. Na moment diametralnie zmienia się rytm i prym wiedzie żwawy, transowy puls, po chwili jednak powracają refreniczne złote myśli, a uporczywie powtarzane wyrazy: „guru mój guru” oplata hymniczność sekundowych motywów. Chłód robotycznych płaszczyzn kształtuje piosenkę Mucha. Liryzm mglistych wokalnych warstw koresponduje z cytatami, pochodzącymi z filmu Popiół i diament w reżyserii Andrzeja Wajdy. Wiodącą linię melodyczną spowija gęstwina pogłosu, a instrumentalne zwieńczenie całości należy do zautomatyzowanych akordów gitary akustycznej.

Frywolny nastrój cechuje utwór Papierosy Spring. Linia melodyczna zręcznie lawiruje pomiędzy durową a mollową tonacją. Szczególnie słychać to w wielokrotnie repetowanym wersie: „papierosy już zawsze będą smaczne”. Chwytające za serce wyznanie: „wybieram Cię muzyko” oplata sekundowo-tercjowa śpiewność, perfekcyjnie sklejając się z wypowiedzią Roberta Brylewskiego o jego silnej fascynacji sferą dźwiękową. Masywnego charakteru dodają chrapliwe motywy gitary wespół z basem. Siódma kompozycja na albumie doczekała się zgodnego ze swą numeracją tytułu Siedem. Żywiołowy rytm jest tu zasługą wirtuozowskich, perkusyjnych przebiegów. Motoryczna przystępność należy natomiast do repetowanych płaszczyzn gitary elektrycznej. Mroczną, melodeklamacyjną partię wokalną zwrotek upiększają katarynkowe pejzaże gitary akustycznej. Poetycki tekst każdorazowo inicjuje błagalny wers: „nie pytaj mnie”. Daję się również ponieść świetlistym wokalizom, delikatnie przepływającym w oddali. Przystępność symetrycznych motywów kształtuje przebojowy refren, z którego wyłuskuję kołysankową frazę: „zaśnij już, synku mój”. W jej obrębie słowo „już” incydentalnie dekoruje łkające glissando (płynne prześlizgnięcie pomiędzy dźwiękami). Wyznacznikiem subtelności są ponadto oniryczne, klawiszowe smyczki. Mroczne pomruki z towarzyszeniem transowych, elektronicznych płaszczyzn inicjują utwór Mam w sercu ciebie. Z czasem do głosu dochodzą perkusyjne trzepoty, na których tle rozbrzmiewają zwięzłe frazy. Najsilniej ujmuje mnie wers: „tańczę na niebie”, przywodzący na myśl tak zatytułowaną piosenkę zespołu Tilt. Z lapidarnymi motywami wokalnymi dialogują krystalicznie czyste dźwięki gitary. Piosenka Luxus zachwyca hiszpańskim sznytem metalicznych akordów gitary akustycznej. Z gąszczu wokalnych warstw od razu rzuca się w uszy uporczywie powtarzany, dekadencki wers: „cywilizacja upadła”. Bliskie odległości pomiędzy dźwiękami w partii wokalnej sprzyjają rozkwitowi baśniowego, śpiewnego legata, słyszalnego podczas wielokrotnych repetycji tytułowego wyrazu. Gitarowe zgrzyty oraz klawiszowe klekoty dekorują deklamacyjne frazy, a domknięcie utworu stanowią strzępki cytatów, pochodzących z kilku różnych źródeł.

Osobnym akapitem pragnę uhonorować epilog recenzowanego wydawnictwa, czyli rozbudowaną formalnie kompozycję Noc. W tych ośmiu minutach muzyki mieści się czyste piękno. Całość rozpoczynają posuwiste płaszczyzny gitary elektrycznej, z których po chwili wyłania się melancholijna linia melodyczna, w dużej mierze oparta na przesiąkniętych niepokojem półtonach oraz repetowanych dźwiękach. Wokalista z dystynkcją i łagodnością wieńczy lapidarne frazy. Z czasem do głosu dochodzą żywiołowe, perkusyjne szmery. Następnie objawia się refren, a słowo „zaufasz” oplata dostojny, kwintowy skok, a także jaskrawość delikatnego falsetu. Zaraz potem słychać przepełnione nadzieją słowa: „wstanie nowy dzień”, ozdobione perlistymi motywami gitary. Przestrzenne, gitarowe warkoty upiększają drugą zwrotkę. Po kilku zwięzłych frazach następuje słynna wypowiedź Roberta Brylewskiego z kultowego koncertu Armii na festiwalu w Jarocinie. W kolejnym refrenie przestrzenne chóry wokalne dynamicznie intonują wers: „bo każda noc kiedyś kończy się”. Kulminacyjnym punktem utworu jest wielowymiarowe solo gitarowe Roberta Brylewskiego. Kształtują je chrapliwe motywy w wysokim rejestrze. Długie dźwięki fascynują powabem powolnego wybrzmiewania. Na ich tle jak bumerang powraca fraza: „wstanie nowy dzień”. Z czasem spazmatyczne wysokie rejestry gitary przybierają na sile, tworząc kanonady dyskretnych glissand i pulsujących plam dźwiękowych, rozlegających się aż do definitywnego wygaśnięcia całej kompozycji.

Album Promieniotwórczość projektu Beat Culture to 10 malowniczych piosenek, przepełnionych siłą twórczego ducha Roberta Brylewskiego. Liryczny tembr głosu Konrada Januszka pozwala rozkwitnąć śpiewnym melodiom, otulonym malarskimi pejzażami instrumentalnymi. Imponujące kolaże dźwiękowe wykreował z kolei Szaweł Płóciennik, tworząc niezwykle oryginalne mozaiki, w których motywy instrumentalne łączą się ze strzępkami różnorodnych wypowiedzi. Dzięki temu można usłyszeć wiecznie żywe głosy Roberta Brylewskiego i Sławka Gołaszewskiego, ale też cytaty stricte filmowe. Polecam wszystkim wsłuchanie się w te ulotne impresje, w których każdy znajdzie coś dla siebie, od lirycznej zadumy po rockową ekspresję.

TAGS
Agata Zakrzewska
Warszawa, PL

Muzyka jest moją największą pasją, gdyż żyję nią jako słuchaczka, ale też wokalistka, wykonując przede wszystkim piosenkę literacką i poezję śpiewaną z własnym akompaniamentem fortepianowym. Cenię piękne i mądre teksty, zwłaszcza Młynarskiego, Osieckiej czy Kofty.